K’Hiếu đang quạt hòm trên sân
Hằng ngày K’Hiếu lang thang đi xin ăn. K'Hiếu chỉ cười hồn nhiên. Với ông. Người mẹ. Cắt lá rừng về sửa lại nhà. K’Nhiểu về nhà. Đó như là chuyện đương nhiên. Chum.
Nhiều gia đình trong thôn đã có của ăn. Tỏa quanh khuôn mặt sạm nắng. Lớn lên một tí thì đi trồng lúa. Đứa lớn nhất 7 tuổi. Thị trấn Đinh Văn. K’Niệm lớn nhanh. Bài và ảnh: VŨ ĐÌNH ĐÔNG. K'Hiếu tự nhủ: “Mày không thể chết được đâu”. Đứa thì bị cha chúng bỏ lại sau khi mẹ chúng chết. K’Hiếu chưa có chồng. Đứa thì suýt bị chôn sống theo mẹ. Một người phụ nữ trong làng chết sau một trận sốt rét rừng.
Bụi lúa bay lên thành những đám hạt li ti nhấp nhánh. “Thả ra là nó đập phá. Đôi khi có những hành vi thất thường. Toàn bộ đều là trẻ mồ côi. Thuốc bệnh”. 5 đứa còn lại đều đã trưởng thành. Cô con gái thứ 5 tâm can: “Không có mẹ chắc bây chừ tôi đã chết hoặc lang thang đâu đó.
K’Hiếu nhớ tới tuổi thơ cơ cực của mình và mường tưởng ra ngày mai mù mịt của chúng. Chóe. Giữa dòng hồi ức. Người Cơ Ho theo chế độ mẫu hệ. Lũ trẻ được học hành tử tế. Trước đây. Vừa làm việc. Suốt ngày lẩn quẩn trong bệnh viện. Nhiều lần vinh diệu được đi về Đà Lạt. Chẳng cưới xin gì. Nhưng bệnh tình của K’Niệm không khỏi.
Muốn được K’Hiếu "bắt" làm chồng. K’Nhiểu. Hoặc phải chịu khổ giống như bà. Nhà trai thường thách cưới rất cao. Láng giềng đi chợ về nói trên Bệnh viện Đa khoa Lâm Hà có một trẻ lọt lòng bị bỏ rơi. Hôm tôi đến. K’Lưu.
Hồ hết là người dân tộc Cơ Ho. Tấm lòng của K’Hiếu khiến nhiều người trong vùng cảm động. Hằng ngày xay gạo nấu thành bột loãng sau đó hòa với đường cho ăn. K'Hiếu đã nhận được rất nhiều bằng khen.
Phải đi bệnh viện cấp cứu. Có đêm bị sốt rét tưởng không qua khỏi nhưng khi nghĩ về mấy đứa trẻ. Hai tháng sau. Phổ biến kinh nghiệm. Bố đi lấy vợ khác bỏ K’Hiếu đơn côi trong căn nhà trống vắng. Nói: "Mình cứ làm trước. Nó yêu mình lắm. Không biết cách làm ăn khiến cái nghèo.
Năm lên 13 tuổi. Cái đói cứ đeo dai dẳng. Động viên thì bà con mới hiểu. Gà… rồi phải tổ chức ăn uống linh đình. Từ năm 2009 đến nay. Mẹ mồ côi nuôi 7 con mồ côi Nhà K'Hiếu ở thôn Xoan. Tình cảnh anh ấy cũng giống mình nhưng không lẽ nhận làm con. Không họ hàng thân thích. Nhưng không mang chúng về. Mẹ không sinh ra nhưng mẹ đã cho chúng tôi cả cuộc đời”.
Với những đóng góp của mình. K'Déo rất thương. Đẫm mồ hôi. Bộ mặt thôn Xoan đã có nhiều khởi sắc. Vừa dụ dỗ cậu bé. Thế là kéo sang nhà K’Hiếu “bắt đền”. Trong ánh nắng buổi chiều. Buông bao lúa đang đổ dở. Việc nhận nuôi 7 đứa trẻ mồ côi chỉ đơn giản là bà không muốn nhìn chúng chết. Lúc nào nó cũng sợ mẹ đi mất! K’Hiếu bên cậu con trai út K’Niệm. Đáng yêu nhưng mãi chẳng biết nói.
Bên dòng sông Đa Dâng quanh năm cuộn chảy. Bác sĩ kết luận cháu thụ động kinh.
“Lúc đầu mình không dám nhận vì thấy nó nhỏ quá. Bán rẫy để đưa con đi chữa trị. K’Hiếu phải dậy từ 3 giờ sáng tranh thủ làm việc nhà. Mình lại lên bệnh viện xin nó về.
Toàn thôn giờ chỉ còn 11 hộ nghèo. Bọn trẻ sẽ chết đói. Ma chay đã được xóa bỏ. K’Hiếu vác rựa đi phát nương làm rẫy. Một cậu bé khôi ngô. 33 năm kể từ khi K’Hiếu dẫn 3 đứa trẻ trước tiên về nhà.
Người mẹ ấy phải nhốt đứa con trong căn phòng nhỏ. K’Hồi.
Chết rét”. Cháu K’Lưu lúc đó đang học lớp 11 thương mẹ. Thôi thì bắt về làm chồng” - K’Hiếu cười ngượng ngùng.
Một buổi sáng cách đây 13 năm. Vàng. K'Hiếu bị bệnh nặng. K’Hiếu được hấp thụ Đảng. Nhiều bà mẹ nghe lời khuyên của K’Hiếu đi đặt vòng tránh thai. Sợ không nuôi được. Chẳng cần phải hỏi. Các hủ tục trong cưới xin. Mỗi năm thôn Xoan xóa được 9-10 hộ nghèo. K’Hiếu vẫn là người “nhiều chữ” vì được học hết lớp 6. K’Hiếu bảo: “Chẳng hiểu sao lúc ấy mình liều thế. Khó nhọc. Của để. Mẹ chết. Làm nhân viên y tế thôn bản.
K’Hiếu vừa ngó vào trong nhà. Cột trụ của buôn làng dù rằng có tuổi thơ bất hạnh nhưng so với bạn bè cùng trang lứa. Người chồng đi lấy vợ khác bỏ lại 3 đứa trẻ. K’Hiếu khích lệ mãi nó mới chịu đi học trở lại. Nợ chồng chất.
Năm ngoái. Con đông. Vẫn có thai. Làm nhà và có cuộc sống riêng. Bốn năm qua. K’Hiếu chạy vạy các gia đình trong thôn nhượng lại tem phiếu một mai cửa hàng quốc doanh mua vài cân đường để dành.
Mình già yếu rồi. Mỗi lần như vậy. Giấy khen từ cấp xã đến trung ương. Vật nuôi và áp dụng kỹ thuật vào sinh sản. Năm 2009 được bầu là Bí thư Chi bộ thôn. Không chỉ thực hành tốt vai trò người vợ.
Nếu không có K’Hiếu. Lần nào thấy K’Hiếu ôm một đứa trẻ về nhà. Xây nhà to đẹp. K’Déo lại lặng lẽ sắp đặt chỗ ngủ rồi ra chợ mua áo xống mới cho đứa trẻ.
Chặt cây. Để có gạo nuôi con. Đặt tên là K'Niệm” - K’Hiếu bùi ngùi nhớ lại. - Me do! Kơp me du ét! (nghĩa là: Mẹ đây! Chờ mẹ một tí!) K’Hiếu vào lấy chìa khóa mở cửa. Đến nay trừ cháu K’Len chết do bị thương hàn và cháu K’Niệm bị bệnh.
Không thể đi theo trông nó được. Nhiều lần bị lả đi trên rẫy vì đói.
Sáng ra đi làm mướn cho các gia đình. Hiểu tấm lòng của vợ. Trách K’Hiếu cho “thuốc độc. Từ đôi bàn tay chai sần của bà. Đi khám.
Thế là K’Hiếu dắt K’Len. Hai vợ chồng hợp nhất với nhau không sinh con nữa vì đã có 7 đứa. Năm 1985. Chóng mặt không dám uống nữa.
Thôn Xoan có 100 hộ dân. Bán rẫy. K'Hiếu đã cùng với các đồng chí đảng viên trong chi bộ tụ họp vận động quần chúng xóa bỏ tục thách cưới. Đứa thì bị vứt bỏ từ lúc mới sơ sinh.
Từ khi làm bí thơ chi bộ. Từng thúng lúa đổ xuống tựa những dòng thác nhỏ. Lễ phẩm gồm tiền mặt. K’Lẻ. K’Hiếu lại phải giải thích. Các con của K'Hiếu rất kết đoàn và thương tình bác mẹ. Từ trong căn phòng khóa kín bỗng phát ra những tiếng đập cửa triền miên. Miệng ú ớ như muốn nói điều gì. Các cặp vợ chồng trẻ chỉ đẻ 2 con. Mẹ lại bị ốm. Rồi đi cực kì. Khi nhận nuôi những đứa trẻ.
Hái bắp thuê cho các gia đình trong vùng tự nuôi thân. Nhưng khi về nhà nghĩ thấy thương quá. Với lại họ sợ đẻ con ra sẽ phát sinh tâm lý phân biệt con nuôi. Trên cậu còn 6 anh chị gồm K’Len. K’Hiếu khóc suốt cả tuần rồi bán trâu. K’Hoài. K’Lẻ. Nhưng khó nhất là con bé K'Nhiểu mới 3 tháng tuổi đêm nào cũng khóc ngằn ngặt vì thiếu sữa và hơi ấm của mẹ.
Đứa út mới chỉ 3 tháng tuổi. Không có sữa cho đứa nhỏ nhất. Bà quay sang. K’Hiếu cất giọng dịu dàng. Hai người về ở với nhau. Nói: - Đây là thằng K’Niệm. Sợ mẹ chết. Thấy K’Hiếu tốt bụng. Hiện giờ lại thêm 3 miệng ăn. Thực hiện kế hoạch hóa gia đình; chuyển đổi cây trồng.
Làm tốt bà con sẽ tin và làm theo thôi". Con đẻ. Bạc. Năm 2005. Con gái lớn phải “bắt chồng”. Trong đó có chàng trai tên là K’Déo. Trưởng ban mặt trận thôn. Nhiều gia đình phải bán đất.
Càng ngày càng bụ bẫm. Nếu làm được. K’Niệm là con út. Một mình còn bữa đói. Được ông bà dựng vợ gả chồng. Quá trình vận động cũng gặp nhiều khó khăn. Lợn. Dù đã ở riêng nhưng lúc nào cũng vấn vít bên mẹ. Các cặp vợ chồng lấy nhau xong chỉ lo "kéo cày" trả nợ. Rồi còn phải đi làm nữa chứ” - K’Hiếu vừa thông tõ vừa lau nước mắt.
Mỗi khi được hỏi về bí quyết. Có thể chúng chẳng tồn tại trên cõi đời này. K’Hiếu còn tích cực dự các hoạt động tại địa phương như: Dạy xóa mù chữ. K’Hiếu lật đật chạy lên xem. “K'Déo cũng mồ côi.
Đứa thứ hai 5 tuổi. Có chị em sau khi uống thuốc bị phản ứng phụ nhức đầu. Năm 1979. Ra Hà Nội để giao lưu. Nó sẽ bỏ học đi làm để nuôi mẹ và em. Không may vòng bị lệch. Để có tiền “bắt chồng” cho con. Từ trong góc tối của căn phòng. Nhìn những đứa trẻ. Bữa no. Chỉ hơn 2kg. Nhất là 3 cô con gái. Nó nói các anh chị đã ở riêng.
Dột nát. Với K’Hiếu. Mọi sinh hoạt của cậu bé đều diễn ra trong phạm vi 4 mét vuông. Nhưng mặt mày lấm lem chạy ra ôm chặt lấy K’Hiếu. Thậm chí vay nặng lãi. K’Hoài.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét